Download Android App

  • Recent

    झाशीची राणी लक्ष्मीबाई / Rani Lakshmibai of Jhansi

    झाशीची राणी लक्ष्मीबाई.................................

    कडकडा, कडाडे बिजली, शत्रुंची लष्करे थिजली। मग कीर्तीरूपे उरली, ती पराक्रमाची ज्योत मालवे, इथे झांशीवाली।।
    (भा. रा. तांबे)


    आजच्या आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या, संगणकाच्या युगात स्त्री ही उच्चशिक्षित आहे. तरीही पुरुषप्रधान संस्कृतीमुळे आजही आधुनिक स्त्रीला पूर्णपणे स्वातंत्र्य मिळालेले दिसत नाही. मात्र झाशीची राणी ही १९ व्या शतकातील वैधव्य प्राप्त झालेली स्त्री असूनही त्या सौदामिनीने आत्मविश्र्वासाने, स्वकर्तृत्वाने, चातुर्याने, पराक्रमाने, स्वाभिमानासह, स्वराज्यासाठी इंग्रजांशी असामान्य असा लढा दिला. आपल्या पराक्रमाचा ठसा पूर्ण जगताच्या इतिहासावर उमटविला.
    झाशीच्या राणीने स्वातंत्र्यासाठी दिलेल्या लढ्याची आठवण ठेवूनच नेताजी सुभाषचंद्रांनी १९४३ च्या ऑक्टोबरमध्ये सिंगापूर येथे आझाद हिंद सेनेच्या स्त्री शाखेला ‘राणी झाशी रेजिमेंट’ असे नाव दिले. वेदकालीन पंचकन्यांइतक्याच श्रेष्ठ असणार्‍या या राणीच्या मृत्यूवर प्रत्यक्ष शत्रूनेही हळहळ व्यक्त केली. अवघ्या २८-२९ वर्षांच्या आयुष्यात प्रत्येक टप्प्यावर मोठ-मोठ्या संकटांचा सामना राणी लक्ष्मीबाईंना करावा लागला. परंतु कोणत्याही संकटापासून माघारी फिरणे त्यांना माहीत नव्हते.
    धोरणी, चतुर, युद्धशास्त्र निपुण, शूर आणि थोर कर्तृत्व व नेतृत्व असणार्‍या राणी लक्ष्मीबाई मूळच्या कोणत्याही राजघराण्यातील नव्हत्या. पण राजघराण्याशी संबंधित व्यक्तींमधे वावरलेल्या, वाढलेल्या मनकर्णिका - मनु होत्या. महाराष्ट्रातील पुण्याच्या पेशव्यांच्या आश्रयाला असणार्‍या मोरोपंत तांबे यांची ही मुलगी! हे मोरोपंत तांबे मूळचे (जळगाव जिल्ह्यातील) पारोळ्याचे. महाराष्ट्रीय माता-पित्यांच्या (वडील-मोरोपंत; आई- भागीरथी बाई) पोटी काशी येथे जन्मलेल्या मनुने, पुढे शूरवीर झाशीची राणी बनून ‘क्रांतिकारकांची स्फूर्तिदेवता’ म्हणून अढळ स्थान प्राप्त केले.
    दुसर्‍या बाजीरावांकडे आश्रयाला असणार्‍या मोरोपंतांच्या मनुला मातृसुख लाभले नाही. वयाच्या ३-४ थ्या वर्षीच आई वारल्याने मनु नेहमी आपल्या वडिलांबरोबरच असे. नानासाहेब पेशवे, रावसाहेब पेशवे या दुसर्‍या बाजीरावांच्या दत्तक मुलांबरोबरच मनु ब्रह्मावर्त येथे वाढली. मोठे, पाणीदार डोळे असणारी ही मोहक कन्या दुसर्‍या बाजीरावांचीच नव्हे तर सर्वांचीच लाडकी होती. बाजीरावाने तिला स्वत:च्या मुलीसारखे वाढवून लिखाण-वाचनाबरोबरच मर्दानी शिक्षणही दिले. एवढेच नव्हे तर ब्रह्मावर्तामधल्या कार्यशाळेतून, आखाड्यांमधून राणीने अश्र्वपरीक्षा, घोडेस्वारी, तलवारबाजी, बंदुक चालविणे, पिस्तुले, जांबीया चालवणे यांचेही शिक्षण घेतले. अश्वपरीक्षेचे सर्व मापदंड माहीत असणार्‍या लक्ष्मीबाई घोडेस्वारी करण्यातही वाकबगार होत्या. त्या काळी पूर्ण हिंदुस्थानात श्रीमंत नानासाहेब पेशवे, जयाजी शिंदे व झाशीची राणी या तिघांशिवाय कोणीही अचूक अश्वपरीक्षा करणारा नव्हता. अष्टपैलू व्यक्तिमत्त्व असणार्‍या राणी लक्ष्मीबाईंनी युद्धशास्त्रातील प्रत्येक विद्येत प्रावीण्य मिळविले. बाजीरावांच्या पदरी बाळंभट देवधर नावाचे उत्तम कसरतपटू आणि कुस्तीगीर होते. त्यांनीच मल्लविद्येत पारंगत होण्यासाठी ‘मल्लखांब’ नावाचा कसरतीचा वेगळा प्रकार शोधून काढला. मनाची एकाग्रता, विलक्षण चपळता, शरीराचा तोल सांभाळण्याचे पूर्ण कौशल्य, काटकपणा आणि चतुरस्र भान वृद्धिंगत करणार्‍या मल्लखांब विद्येतही राणी लक्ष्मीबाई तरबेज झाल्या.
    राणी लक्ष्मीबाईंचा विवाह १८४२ मध्ये झाला. पेशव्यांच्या वाड्यात बागडणारी मनु झाशीचे राजे गंगाधरराव यांची ‘राणी लक्ष्मीबाई’ झाली. ‘राणी’ पदाच्या कसोटीला लक्ष्मीबाई पूर्णपणाने उतरल्या. झाशीच्या प्रजाजनांत राणीबद्दल विशेष प्रेम निर्माण झाले.
    दरबाराचे कामकाज राणीने पाहणे गंगाधररावांस पसंत नसल्याने मिळालेल्या वेळेचा उपयोग लक्ष्मीबाईंनी स्वत्त्व जपण्यासाठी केला. त्यांनी आपला रोजचा व्यायाम, कसरत, घोडेस्वारी, तलवारबाजी नियमीत सुरू ठेवली. एवढेच नव्हे तर कनिष्ठ समजल्या जाणार्‍या सर्वसामान्य वर्गातील महिलांनाही तिने घोडेस्वारी, तलवारबाजीत पारंगत केले. या गोष्टीचा फायदा ब्रिटिशांनी झांशीवर केलेल्या हल्ल्याच्या वेळी झाला. घोडदळ-सैन्यातील महिलांचा वावर, दारुगोळ्याची ने-आण करणार्‍या महिला, एवढेच नव्हे तर तोफगोळ्यांची गोलंदाजी करणार्‍या महिला पाहून सर ह्यूज रोज हा इंग्रजांचा सेनापती आश्चर्यचकीत झाला होता. लक्षात घ्या, ही घटना आहे १८५७-५८ ची.
    लक्ष्मीबाईंचे वैशिष्ट्य म्हणजे पुरुषप्रधान संस्कृती असणार्‍या समाजाने एका विधवा राणीला दुर्लक्षित करू नये म्हणून त्यांनी धोरणीपणाने पुरुषी पोषाखात वावरण्याचे ठरवले. राज्य करण्यासाठी आपण समर्थ आहोत हे सिद्ध करण्यासाठीच त्यांनी गंगाधर रावांच्या निधनानंतर स्वत:च्या नावाची (उर्दू भाषेतील) मोहोर करून घेतली. त्या काळात उर्दूमधे मोहोर असणे याचा अर्थ ‘सत्ताग्रहण आणि राजमान्यता’ असा होता.
    राणीला एक मुलगा झाल्याने संपूर्ण झाशी शहर आनंदीत होते. परंतु मुलगा तीन महिन्याचा असतानाच मरण पावला. परिणामी मुलाच्या रूपाने वारस मिळाल्याच्या आनंदात असणारे गंगाधररावही या गोष्टीने दु:खी झाले दत्तकपुत्र वारसा हक्कासाठी त्यांनी अथक प्रयत्न केले. वासुदेवराव नेवाळकर यांच्या मुलाला दत्तक घेऊन ‘दामोदर’ असे नाव ठेवण्यात आले. पण दुर्दैवाने थोड्याच अवधीत गंगाधर रावांचे निधन झाले. (१८५३)
    पूर्वीपासून झांशीच्या ब्रिटिशांशी असणार्‍या मैत्रीपूर्ण संबंधांवरून राणी लक्ष्मीबाईंना ब्रिटिश सरकार झाशी संस्थान खालसा करणार नाही असे वाटत होते. त्यासाठी लक्ष्मीबाई स्वत: इस्ट इंडिया कंपनीशी पत्रव्यवहार करत होत्या. या पत्रव्यवहारातून त्यांनी कंपनी सरकारचा अन्याय, बेकायदेशीरपणा आणि खोडसाळपणा उघड केला. एका पत्रात-झांशी संस्थान खालसा केले, तर पूर्ण हिंदुस्थानात लोकांना हळहळ वाटेल. परिणामी हिंदुस्थानातील लोकांना ब्रिटिशांबद्दल भरवसा, विश्र्वास वाटेल का, अशी शंका व्यक्त करून-ब्रिटिश सरकारला एक प्रकारचे आव्हान दिले. कंपनी सरकारच्या बेजबाबदार, अनैतिक कृत्यांना, कंपनीच्या अधिकाराला आव्हान देणार्‍या राणी लक्ष्मीबाई या देशातील पहिल्या काही व्यक्तींमधील एक होत्या. हे धारिष्ट दाखविल्यामुळेच त्यांना स्वातंत्र्यदेवता म्हटले गेले.
    परंतु हिंदुस्थानातील संस्थाने खालसा करण्याचा निर्णय गव्हर्नर जनरल डलहौसीने घेतलेलाच असल्याने झांशी संस्थानही खालसा करण्यात आले. १३ मार्च, १८५४ रोजी झाशीच्या जनतेला उद्देशून जाहीरनामा काढण्यात आला. त्यानुसार दत्तक विधान नामंजूर करून झांशी संस्थान ब्रिटिश सरकारांत विलीन करण्यात आले. त्या वेळीच स्वाभिमानी राणीने ‘मेरी झांसी नही दूँगी’ असे स्फूर्तिदायक उद्गार काढले.
    झांशी खालसा झाल्यावर लक्ष्मीबाईंना किल्ला सोडून शहरातील राजवाड्यात राहायला यावे लागले. राणी लक्ष्मीबाईंना पद्च्युत झाल्याचा अपमान सहन करीत काही काळ शांत बसावे लागले होते. अर्थातच ही शांतता वादळापूर्वीची होती.
    १८५७ चा उठाव हा पूर्ण हिंदुस्थानात झाला. त्याप्रमाणे ५ जून, १८५७ ला झांशीतही शिपायांचा उद्रेक झाला. केवळ ३५ शिपायांनी इंग्रजांना पळवून लावले. या परिस्थितीत इंग्रजांच्या परवानगीची वाट न पाहता राणी लक्ष्मीबाई किल्ल्यावर राहण्यास गेल्या. पुढे २२ जुलै, १८५७ ला ब्रिटिशांनी राणींना झांशीची अधिकार सूत्रे हाती घेण्यास सांगितले. राणी पुन्हा राज्यकर्त्या झाल्या होत्या, परंतु अतिशय बिकट परिस्थितीत त्यांच्या हाती राज्यकारभार आला होता. मनुष्यबळ नव्हते आणि खजिनाही रिकामाच होता. प्रजेच्या मनात असुरक्षितता, भविष्याबद्दल भीती होती. परंतु तरीही लक्ष्मीबाईंनी खंबीरपणाने परिस्थिती हाताळली. जुन्या विश्र्वासातील लोकांना परत बोलावून त्यांना काही अधिकाराची पदे दिली. दिवाण लक्ष्मण रावांना प्रधानमंत्री, तर प्रत्यक्ष वडिलांना - मारोपंत तांब्यांना - खजिनदार केले. लक्ष्मण रावांचा भाऊ, मुलगा तसेच मुन्सफ, भोलानाथ, आणि नामांकित गोलंदाज खुदाबक्ष यांना फौजेचे व शस्त्रास्त्रांच्या जोडणीचे काम दिले. बंडखोर ठाकूरांना धोरणीपणाने आपल्या बाजूस वळविले. राज्याच्या सल्लागार मंडळात सामील करून घेतले. ब्रिटिशांनी निकामी केलेल्या २२ तोफा पुन्हा सुरू करून तोफगोळ्यांची निर्मितीही सुरू केली. इंग्रजांविरुद्ध बंड करणार्‍या विद्रोही शिपायांना आपल्या सैन्यात सामील करून घेतले. परकीयांविरुद्ध लढण्याची तयारी करीत असतानाच राणींनी प्रजेचा स्वाभिमान, निष्ठा वाढवण्याचा व आनंद जपण्याचा प्रयत्न केला. दानशूर, श्रद्धाळू व दयाळू लक्ष्मीबाईंनी थंडीत कुडकुडणार्‍या हजार-दीड हजार गरीबांना, साधू-संन्याशांना उबदार कपड्यांचे वाटप केले. स्वत:बरोबर प्रजेच्या श्रद्धा जपणार्‍या राणीने गोवध बंदी सुरू केली. रंगपंचमीसारखा सण साजरा करून स्त्रियांसाठी हळदी-कुंकवासारखे धार्मिक कार्यक्रम त्यांनी किल्ल्यावर केले.
    अशा प्रकारे प्रशासन, सैन्य व कल्याणकारी कामे यांची चोख व्यवस्था लावून स्वराज्य असल्याचा विश्र्वास राणी लक्ष्मीबाईंनी जनतेत निर्माण केला. प्रजेला मुक्त मनाने आपल्या आवडीच्या गोष्टी करण्यासाठी, त्यांच्या कलेची जोपासना करण्यासाठी त्यांनी प्रयत्न केले. त्यांनी झाशीमध्ये मराठी नाटकांचे प्रयोग घडवून आणले. मराठी भाषिकांसाठी रासक्रीडा, चित्रलेखा, बाणासूर इ. नाटके योजली. स्वत:ही नाटकांचा आनंद घेतला. एक स्थिर, सुरक्षित, समृद्ध व सुसंस्कृत राज्य घडवण्याचा प्रयत्न राणी लक्ष्मीबाईंनी केला. यामुळे राणी आणि झाशीतील प्रजा यांच्यातील नाते दृढ झाले.
    दरम्यान २१ मार्च, १८५८ ला सकाळीच सर ह्यू रोज आपल्या फौजेसह झाशीजवळ आला. त्याने राणींस नि:शस्त्र भेटीस यावे किंवा युद्धास तयार राहावे असे कळविले. ब्रिटिशांनी केलेल्या विश्र्वासघातामुळे, अन्यायामुळे ‘भारतात विदेशी शासन नकोच’ अशा ठाम मताच्या राणींनी भेटीस जाण्याचे नाकारले. त्याच वेळी तात्या टोपे यांच्याशी संधान बांधून एका बाजूने इंग्रजांवर हल्ला करण्यास सुचविले.
    उत्तम प्रतीचा सेनानी आणि कर्तबगार राजकारणी असणार्‍या ह्यू रोजने झाशीच्या किल्ल्यावर मारा करण्यासाठी आजुबाजूच्या टेकड्यांवर कब्जा मिळविला. त्या टेकड्यांवर तोफा चढवल्या. २-३ दिवस झाशीची बाजू अभेद्य होती. घनगर्ज भवानीशंकर, कडक बिजली या तोफा आपल्या नावाप्रमाणे कार्यरत होत्या. घौसखान याने तर तोफेमधून असा मारा केला, की त्यामुळे दोन शिवमंदिरे वाचली. या गोष्टीसाठी आजही झाशीतील लोक त्याला धन्यवाद देतात. युद्धाच्या ९ व्या दिवशी इंग्रजांनी पश्चिमेकडील तोफ बंद पाडून त्या बाजूच्या तटाला खिंडारे पाडली. ही खिंडारे बुजवण्यासाठी रातोरात काम केले गेले. त्या वेळी चुना, दगड, विटा यांची ने - आण करण्याचे काम स्त्रियांनी केले होते हे विशेष.
    शेवटी ब्रिटिशांना फितुरांनीच साथ दिली. झांशीमधील शंकर किल्ल्यावरील मोठ्या विहीरीतून संपूर्ण झांशीला पाणी पुरवठा व्हायचा, ती विहीर आणि जिथे दारुगोळा तयार व्हायचा, तो कारखाना ही दोन ठिकाणे इंग्रजांनी उद्ध्वस्त केली. अशा स्थितीत राणींची आशा पेशव्यांकडून येणार्‍या मदतीवर होती. त्याप्रमाणे ३१ मार्चला तात्या टोपेंचे सैन्य आले. परंतु इंग्रजांपुढे त्यांचा टिकाव लागला नाही.
    राणी लक्ष्मीबाईंनी सर्व फौजेला धीर देताना स्वत:च्या बळावरच लढण्याचे आवाहन केले. एवढेच नाही तर ‘रणांगणात तुम्हाला मृत्यू आला, तर तुमच्या विधवांच्या निर्वाहाची व्यवस्था मी करेन’ असे आश्र्वासन दिले. राणीचे डावे-उजवे हात असणारे खुदाबक्ष आणि घौसखान इंग्रजांच्या गोळीबारात मृत्यूमुखी पडल्यावर मात्र बिकट परिस्थिती निर्माण झाली. ब्रिटिश सैन्य शिड्या लावून शहरात उतरले. शांत, सुंदर शहराची होणारी वाताहत पाहून राणी संतापल्या,आणि त्यांनी प्रत्यक्ष रणांगणात उतरण्याचा निर्णय अंमलात आणला. संतापलेल्या राणीची तलवार अशी तळपत होती, की समोर येणारा गोरा शिपाई गारदच होत होता. त्यांचे धैर्य, शौर्य, आवेश पाहून ह्यू रोजही थबकला. तरीही एका अनुभवी सरदाराने पुढचा धोका लक्षात घेऊन लक्ष्मीबाईंना परत किल्ल्यावर नेले. सर्व फौजी अधिकार्‍यांशी लक्ष्मीबाईंनी चर्चा केली आणि निर्णयानुसार रातोरात त्यांनी झाशी सोडले. सतत ११ दिवस राणींनी ब्रिटिशांना झुलवत ठेवले.
    लढाईचा साक्षीदार ह्यूज रोजनेही म्हटले की ‘राणी लक्ष्मीबाई सर्वोत्कृष्ट सैनिक आणि सर्वाधिक हिंमतवान व्यक्ती होती.’
    या पराभवानंतर राणी पेशव्यांबरोबर ग्वाल्हेरला गेली. तेथेही स्वस्थ न बसता लक्ष्मीबाईंनी आपल्या सैन्याची कवायत नियमित चालू ठेवली. सैन्यांमध्ये फिरून, सैनिकांची चौकशी करीत, इंग्रजांना रोखण्यासाठी कशा प्रकारे मोर्चे बांधणी करावी याविषयी त्यांनी चर्चा केली. याच वेळी १७ जूनला (१८५८) सकाळीच ब्रिटिश अधिकारी स्मिथ सैन्यासह ग्वाल्हेरच्या अगदी जवळ येऊन पोहोचला. त्याने त्वरीत हल्ला चढवला. लक्ष्मीबाईंनी रणांगणात धाव घेतली. लक्ष्मीबाई तलवारीचे सपसप वार करीत समोर येणार्‍या ब्रिटिश सैन्याला कापून काढत होत्या. आवेगाने, विजेसारख्या तळपणार्‍या राणींकडे पाहून त्यांचे सैन्यही त्वेषाने लढले. इंग्रज अधिकारी स्मिथचे सैन्य मागे हटणारच होते, त्याच वेळी नव्या दमाची एक फौज बाजूच्या टेकडीवरून चालून आली. दोन्हीकडून आलेल्या सैन्यासमोर राणींचा निभाव लागला नाही. परिस्थिती ओळखून त्या काही स्वारांनिशी बाहेर पडल्या. थोडे पुढे जाताच एका ओढ्यापाशी त्यांचा घोडा अडला. नेहमीचा घोडा शेवटच्या लढाईत त्यांच्याबरोबर नव्हता. काही केल्या घोडा ओढा ओलांडत नव्हता. परिणामी मागून आलेल्या सैन्याने राणींना जखमी केले. त्यांचा डाव्या कुशीतही तलवार घुसली आणि एका शूर राणीला रणांगणात वीरमरण आले. विजेसारखेच त्यांचे आयुष्य कडकडाट करून, दिव्यत्वाचा लख्ख प्रकाश देऊन गेले.
    केवळ २७ वर्षांच्या या निर्भय, पराक्रमी, तेजस्वी, प्रत्यक्ष भवानीचे रूप असणार्‍या लक्ष्मीबाईंनी इंग्रजांच्या मनात धास्ती निर्माण केली होती. ब्रिटिशांनी राणींचा उल्लेख `हिंदुस्थानची जोन ऑफ आर्क' असा केला. क्रांतिकारकांची स्फूर्तिदेवता ठरलेल्या या राणीवर अनेक काव्य, पोवाडे रचले गेले. राणी लक्ष्मीबाईंच्या ग्वाल्हेर येथील समाधिस्थानावर १९६२ मध्ये त्यांचा अश्वारूढ पुतळा स्थापन करण्यात आला. ते समाधिस्थान पाहिल्यानंतर कविवर्य भा. रा. तांबे यांनी पुढील यथार्थ ओळी सुचल्या.

    ``रे हिंद बांधवा, थांब या स्थळी। अश्रू दोन ढाळी।।
    ती पराक्रमाची ज्योत मावळे । इथे झांशीवाली।।''
    _______________________________________________________________________________

    English Translation- 

    (Please read the important instructions which are at the bottom before reading the translation.)

    Rani Lakshmibai of Jhansi

    Hardness, lightning, power of the enemy. Then there were fame forms, the flame of the mighty, the flame was flowing here.
    (B. R. Tambe)

    In today's modern technology, computer age, women are highly educated. Even today, the modern woman does not see complete independence due to male dominated culture. Although the queen of Jhansi, though she was a widowed widow of the 19th century, she fought an unusual fight with the British for self-confidence, self-determination, intelligent, valiant and self-respecting, Swarajya. The impression of our heroes is reflected in the history of the whole world.
    Keeping in mind the freedom struggle of Jhansi, Netaji Subhash Chandra named the female branch of Azad Hind Sena as 'Rani Jhansi Regiment' in Singapore in October 1943 in Singapore. The actual enemy also expressed his heart on the death of this queen, who is as good as the Vedakta Panchakanya. Rani Lakshmibai faced every major crisis in every 28-29 years of life. But they did not know about going back from any crisis.
    Rani Laxmibai, who was a pragmatic, smart, warlike, brave and noble leader and leader of any princely state. But there was a man who grew up in the royal family, Manaknika Manu. This daughter of Moropant Tambe, who was in Pune's Peshwa shelter! Paropala of Moropant copper origin (from Jalgaon district) Manu, born in Poeti Kashi, Maharashtrian parents (father-Moropant; I-Bhagirathi Bai), became a queen of the valor of Jhshi and attained a permanent position as 'Goddess of revolutionaries'.
    Moropant's mother, who had been in shelter with another Bajirao, did not get mother's happiness. Manu is always with his father because of his mother being killed in the age of 3-4. Manasu grew up in Brahmawart along with the adoptive children of Nanasaheb Peshwa, Raosaheb Peshwe and other Bajirao. The charming girl, who had a large, dense eyes, was not only the second Bajirao but also the closest to her. Bajirao gave her motherly education along with writing and writing like her own. Not only that, the queen also trained for horse training, horse riding, fencing, firearms, pistil and jambia in the Aarhadas from the workshop in Brahma. Lakshmibai, who knew all the parameters of horsepower, was also used in horse riding. In those days, none other than the trio of Shrimant Nanasaheb Peshwa, Jayaji Shinde and Jhashi's queen was not perfect Ashweek. Queen Laxmibai, who is an all-round personality, gained proficiency in every science of warcraft. Bajirao's legacy was a great gymnast and Balchhat Devdhar. He learned a different type of exercise called 'Mallakhamb' for his ability to master the arts. Queen Laxmibai trained in Mallakhamb Vidyarthi which enhances the concentration of mind, extraordinary quickness, full skill of managing body weight, cutting and clever thinking.
    Queen Laxmibai's marriage took place in 1842. Manu Jhanshi Raje Gangadhar Rao's' Rani Laxmibai ', who was stuck in Peshwas' castle. Laxmibai came to full fill in the 'Queen' post. A special love for the queen was developed in Jhansi's subjects.
    Since the court does not like Gangadhar Ravan to see the functioning of the court, Laxmibai used to use the time given to maintain the personality. He continued his daily exercise, exercise, horse riding, and sword fighting. Not only this, he also trained the general category women in horse riding and sword fighting. This was the result of the British attack on Zanshi. Seeing the women of the cavalcade army, the women carrying arms, and even the women who bowled the guns, Sir Alexander Roz was soon surprised by the British commander. Remember, this event is 1857-58.
    The special feature of Lakshmibai is that a society which has dominated male dominated culture should not be neglected by a widow, she decided to maneuver manicure. In order to prove that he is capable to rule, he got his name (Urdu language) after Gangadhar Rao's death. It was in that period that it seemed to be obscene, that means 'power and rule'.
    The entire city was happy because Queen had a son. But the boy died at the age of three months. Gangadhar Rao, who was enjoying the inheritance as a result of his son, made it tireless for the claim of inheritance of the dattakruta. The son of Vasudevrao Nevalkar was adopted and named as 'Damodar'. But unfortunately, Gangadhar Rao passed away. (1853)
    Earlier, the British government was reluctant to make Rani Laxmibai the Khalsa Institute with friendly relations with the British in Jhansi. For this, Lakshmibai himself was corresponding with the East India Company. Through this correspondence, he exposed the injustice, unjustity and mischief of the company government. In one of the letters, the Jhansi Institution is slaughtered, whereas people in entire India will feel relieved. As a result, the people of India would trust the British, believe that they would believe, and gave a challenge to the British government.Queen Laxmibai, one of the first few people in the country to challenge the company's government's irresponsible, immoral acts, the authority of the company. This is why they are called independence.
    But because of the decision by the Governor General Dalhousie to decide on the Khalsa in India, the Jhansi institution was also reduced. On March 13, 1854, the manifesto was addressed to the people of Jhansi. Accordingly, the Jhansi institution was merged with the British government by rejecting the adoption law. At the same time Swabhimani Rani will insist on 'Meri Jhansi will not give'.
    After Jhansi Khalsa, Lakshmi Bai had to leave the fort and stay in the palace of the city. Rani Laxmibai had to remain silent for some time after being insulted by demise. Of course, this peace was ahead of the storm.
    The uprising of 1857 took place in full Hindusthan. Accordingly, on June 5, 1857, there was an outbreak of soldiers in Jhansi. Only 35 soldiers abducted the British. In this situation, without waiting for the British permission Queen Rani Laxmibai went to the fort. Later on 22 July 1857, the British asked the queen to take charge of Jhansi. The queen was reigned again, but in very difficult circumstances, she was ruled by the government. There was no manpower and the treasury was empty. There was fear of insecurity in the mind of the people, the future was afraid. But still Lakshmibai tackled the situation steadily. Calling back the people of the old faith back and giving them some powers of authority. Diwan Laxman Rao, the Prime Minister, and the direct elders - Maropant Tablo - Treasurer. Lakshman Rao's brother, son and Munsaf, Bholanath, and nominated bowler, Khudakshak gave the task of combating army and weapons. Bindakhore Thakurs turned their side politically. The state's advisory board has been included in it. The British resumed the ammunition of 22 guns and started production of gunfire. Joining the rebel soldiers who rebel against the British in their army. While preparing to fight against strangers, the queen tried to preserve her pride, loyalty and happiness. Danashoor, devout and merciful Laxmibai distributed warm clothes to thousands of threescore thousand poor people, sadhus and sanyasas. Rani, with respect to her own faith, started a ban on cow. After celebrating the festival of colors, he organized religious programs like 'Haldi-Kunkwar' for the women.
    In such a way, Queen Laxmibai has established confidence in the administration of the administration, the military and the welfare of the people by making proper arrangements. He tried to freely make his favorite things, to protect his art. He started the experiments of Marathi dramas in Jhansi. For the Marathi speaking people, Rascida, Chitralekha, Banasur etc. Plays planned. They enjoyed the plays themselves. Rani Lakshmibai tried to create a stable, secure, prosperous and well-cultured state. This strengthened the relationship between the Queen and the people of Jhansi.
    Between March 21, 1858, Sir Hugh Rose came to Jhansi with his army in the morning. He explained that the queens should come in peace or prepare for war. The queen of such a convincing opinion of the Britishers, because of injustice, 'do not want foreign rule in India', refused to go to the meeting. At the same time, he suggested to attack the British on one side and build a trade agreement with Tatya Tope.
    Hugh Rose, a fighter fighter and capable politician, captured the surrounding hills to kill Jhansi's fort. They put guns on the hills. For 2-3 days the side of the grass was impregnable. Ghangaraj Bhawani Shankar, a strong electric gun was operating according to his name. Ghauskhan had killed such a Shiva from the tof that he read two Shivmandires. People of Jhansi today thank him for this. On the 9th day of the war, the British threw the mortar on the west and dragged it towards the side. This work has been done overnight to get ready. At that time, women had done the task of bringing lime, stone, bricks and bricks.
    Ultimately, the Fishers have collaborated with the British. The British destroyed the two well-known factories, which supply water to the entire Jhanshi, a well and where the ammunition was prepared, from a large well on the Shankar Fort in Jhansi. In such a situation, the queen's hope was on Peshwa's help. Accordingly, on March 31, Tatya Topen came from the army. But they did not endorse the British.
    Queen Laxmibai appealed to all the army to fight against its might. Not only this, 'if you die in battle, I will arrange for your widows' arrangement'. Only after the death of the British in the firing of the Kharbaksh and Ghosekhan, who had left-right hand of the queen, only a serious situation arose. The British came down to the city with a siege. The queen became angry because of the calm, beautiful city that was in the air, and they decided to take it to the battlefield. The sword of the angry queen was turbulent, that a white soldier was heading towards the front. Seeing their courage, bravery and passion, Hu jumped even more. Still, an experienced commander took Lakshmibai back to the castle after considering his future risk.
    Laxmibai talked with all the army officers and according to the decision, he left Jhansi all night. For the next 11 days, the queen kept the British alive.
    Battle witness Hugh Rose also said that 'Queen Laxmibai was the best soldier and most proudly person.'
    After this defeat, the queen went to Gwalior with Peshwa. Laxmibai continued his army drills regularly, even though there was no health. They went round the army, inquired about the soldiers, and discussed how to build a march to stop the British. At the same time, on the 17th of June (1858), the British officer came in close proximity to Gwalior with the army. He quickly attacked. Laxmibai got into the battlefield. Laxmibai was slaying the sword and cutting out the British army. Impressively, seeing the radiance of a lightning like the moon, his army fought fiercely. When the British officer Smith was about to leave the army, an army of new astronaut came on the other side of the hill. The queen did not settle before the soldiers from both sides. After knowing the situation and some of them were expelled. As soon as they got ahead, their horse was stuck in a pond. The usual horse was not with them in the last battle. Some did not cross the horse's torso. As a result, the following forces wounded the queen. The sword entered on the left side and a brave queen came to Veermaran in the battlefield. As soon as his life, his life was shocked and lighted with Divine Light.
    Laxmibai, who was only 27 years old, a fearless, powerful, bright, realistic person, created fear in the minds of the British. The British referred the queen as the 'Zone of Arc' of Hindustan. Many poetry, povadas were formed on this queen, which was an enchanting revolutionary. A statue of the ascendant was established in 1962 at Rani Laxmibai's shrine at Gwalior. After watching the shrine, the poet recites Ra Copper has suggested the following real lines.

    `` Oh brother, stop this place. Tears are two shields ..
    She is the hero of the mighty. Here, Jhansiwali .. ''
    _______________________________________________________________
    (Important Notice- We are trying to improve translations in English. If there are any suggestions, mistakes, changes, please send us an email to oacnagar@gmail.com This is not intended to hurt anyone's feelings.)
    (महत्वपूर्ण सूचना - आम्ही इंग्रजीत भाषांतर सुधारण्याचे प्रयत्न करत आहोत. काही सूचना, चुका, बदल असतील तर आम्हाला oacnagar@gmail.com या इमेल वर पाठवाव्यात. यामागे कुणाच्याही भावना दुखावण्याचा हेतू नाही.)