Download Android App

  • Recent

    श्रीमंत बाजीराव पेशवे / Bajirav Peshave


    श्रीमंत बाजीराव पेशवे

    छत्रपती शिवाजी महाराजांनंतर मराठी मुलखात जणू तेवढाच आत्मविश्र्वास व स्वराज्यनिष्ठा निर्माण करणारा ‘संस्थापक पेशवा’!

    दिल्लीच्या तख्तापर्यंत धडक मारणारा एकमेव मराठी लढवय्या म्हणजे श्रीमंत बाजीराव पेशवे. १७ एप्रिल,१७२० रोजी ; वयाच्या अवघ्या २० व्या वर्षी पेशवाईची सूत्रे बाजीरावांच्या हाती आली. तल्लख बुद्धीने डावपेचांची आखणी करून आणि अद्वितीय शौर्याने त्याची अंमलबजावणी करून अवघ्या २० वर्षांत बाजीरावांनी मराठ्यांच्या नेतृत्वाला मराठी मुलखाच्या बाहेर प्रवेश मिळवून दिला. दक्षिणेत मराठ्यांचे नेतृत्व संपादणे व उत्तरेत मराठी सत्तेचा विस्तार करून सार्‍या बुंदेलखंडात मराठ्यांचा दबदबा निर्माण करणे ही बाजीरावांची महत्त्वाकांक्षा होती आणि ती त्यांनी बहुतांशी पूर्ण केली.

    बाजीरावांनी १७२५ ते १७२७ ह्या काळात दक्षिणेत मराठ्यांचे नेतृत्व निर्माण केले. ह्याच वेळी निजामाने पुण्यावर हल्ला केल्याने त्यांना गुजरात दौरा अर्धवट सोडून यावे लागले. पण बाजीराव निजामाच्या मुलखात घुसल्याने स्वत:च्या मुलखाच्या रक्षणासाठी निजामाला पुण्यातून पळ काढावा लागला. १७२८ साली पालखेड येथे पराभव पत्करून निजामाने मुंगी-शेगांवचा तह केला, त्याचे पूर्ण खच्चीकरण झाले. अत्यंत मुत्सद्देगिरीने लढलेल्या या लढाईपासूनच बाजीरावांची ख्याती गनिमीकाव्याचा प्रभू म्हणून झाली. १७३८ साली दिल्लीच्या रक्षणासाठी पातशाहने जेव्हा निजामाची मदत घेतली. त्या वेळीदेखील बाजीरावांनी भोपाळ येथे निजामाचा दारूण पराभव केला. नाईलाजाने निजामाला पुन्हा तह करावा लागला. या तहान्वये नर्मदा आणि चंबळमधील प्रदेश मराठ्यांच्या ताब्यात आला. भोपाळचा विजय म्हणजे बाजीरावांच्या कर्तृत्वाचा परमोच्च बिंदू होता. या विजयाने ते ‘हिंद-केसरी’ बनले, अर्थात यापूर्वीच पालखेड-डभईच्या विजयाने ते ‘महाराष्ट्र-केसरी’ बनलेलेच होते.

    थोरल्या बाजीरावांनी मराठी सत्तेचा झेंडा उत्तरेत फडकविल्याने जसे त्यांना बृहत्तर महाराष्ट्राचा संस्थापक म्हटले गेले, तसेच ते पुण्याचेही संस्थापक पेशवा आहेतच. उत्तरेकडील मोहिमांसाठी पुणे शहर सोईचे वाटल्याने त्यांनीच छत्रपती शाहू महाराजांची मर्जी संपादून पुणे हे आपले निवासस्थान बनविले. त्यांनी बांधलेला भव्य शनिवारवाडा हा त्या काळी देशाच्या राजकारणाचा मध्यबिंदू बनला.

    अशा ह्या धोरणी, कर्तृत्ववान थोरल्या बाजीरावाचे वर्णन करतांना यदुनाथ सरकार म्हणतात, ‘बाजीरावाने हिंदुस्थानच्या इतिहासात मराठ्यांना मानाचे स्थान मिळवून दिले. मराठेशाहीत छत्रपती शिवाजी राजांनंतरच्या कर्तृत्ववान पुरुषांत बाजीराव पेशव्यांची गणना केली पाहिजे. छत्रपतींनी महाराष्ट्र राज्याची निर्मिती केली व या राज्याला बृहत्तर महाराष्ट्राचे रूप देण्याचा प्रारंभ बाजीरावांनी केला.’
    अवघे ४० वर्षांचे आयुष्य आणि केवळ २० वर्षांची कारकीर्द लाभलेल्या अशा या मराठी लढवय्याने २८ एप्रिल,१७४० रोजी नर्मदातीरावर रावेरखेडी (मध्य प्रदेश) येथे शेवटचा श्र्वास घेतला.

    _____________________________________________________________________________


    English Translation- 

    (Please read the important instructions which are at the bottom before reading the translation.)


    Srimant Bajirao Peshwa

    After the Chhatrapati Shivaji Maharaj, the 'founder Peshwa' that creates very self confidence and self-reliance in the Marathi heartland!

    Srimant Bajirao Peshwa, the only Maratha warrior to hit Delhi's board, On April 17, 1720; At the age of 20, Bajirao took the form of Peshwa. In the last 20 years, by the brilliant wisdom designed strategies and implementing it with unparalleled courage, Bajirao took the leadership of Maratha out of the Marathi subdivision. Bajiarva's ambition was to educate the leadership of Maratha in the south and to extend the power of the Marathi power in the north, creating the dominance of the Marathas in the entire Bundelkhand, and they were mostly fulfilled.

    Bajirao created leadership of Maratha in the south between 1725 and 1727. At the same time Nizam had to leave the Gujarat tour partially by attacking Pune. But after entering Bajirao Nizam's capital, Nizam had to flee to Pune to protect his own country. After defeating at Palkhed in 1728, Nizam made a complete end of Muniji-Shegaon. Bajirao's reputation became the lord of guerrilla war since its inception. In 1738, when Nizam helped the Nizam to protect Delhi. At that time Bajirao also defeated Nizam of Bhopal. The Nizam had to treat the Nizam again. Through this thunder, the territory of Narmada and Chambal came under Maratha control. Bhopal's victory was the top point of Bajirao's achievement. By this victory he became 'Hind-Kesari', that means that before Pankhed-Dabhai victory he had become 'Maharashtra-Kesari'.

    As the great Bajirao flagged the flag of Marathi power in the north, he was called the founder of Greater Maharashtra, and he is also the founder Peshwa of Pune. As a result of the city's comfort for the Northern campaign, he has made his residence Pune by editing the favor of Chhatrapati Shahu Maharaj. Shaniwarwada, built by him, became the centerpiece of the country's politics.

    Yadunath Sarkar says, "Bajirao gave Maratha a place of honor in the history of Hindustan. Bajirao Peshwa should be compiled in the wise men after the Chattrapati Shivaji Raje in Maratha. Chhatrapati created Maharashtra State and Bajirao started making this state the largest form of Maharashtra. '

    At last, on 28th April, 1740, the Marathi warrior, who had only 40 years of life and only 20 years of his life, took the last breath at Rarmarkhedi (Madhya Pradesh) on Narmadati.

    (Important Notice- We are trying to improve translations in English. If there are any suggestions, mistakes, changes, please send us an email to oacnagar@gmail.com This is not intended to hurt anyone's feelings.)
    (महत्वपूर्ण सूचना - आम्ही इंग्रजीत भाषांतर सुधारण्याचे प्रयत्न करत आहोत. काही सूचना, चुका, बदल असतील तर आम्हाला oacnagar@gmail.com या इमेल वर पाठवाव्यात. यामागे कुणाच्याही भावना दुखावण्याचा हेतू नाही.)